Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2012

Ας (μη) σοβαρευτούμε λοιπόν

Μεταστροφή λέξεων από συντρόφισσα των occupy στις ΗΠΑ

Εποχές λαϊκομετωπικών σοσιαλδημοκρατικών αυταπατών και φασιστικής ανόδου, θυμήθηκα τη ζωή κάποιων προγόνων μας κομμουνίστριων και κομμουνιστών σε παρόμοιες ιστορικές συνθήκες. Σε αυτό το βιβλίο λοιπόν περιγράφεται η ζωή εξόριστων μελών του ΚΚΕ τη περίοδο λίγο πριν τη δικτατορία του Μεταξά. Εξόριστοι/ες εργάτες από τον Βενιζέλο (τον Ελευθέριο ντε) στα νησιά που εμείς έχουμε συνηθίσει να χιπποδιακοπεύουμε, είχαν φτιάξει συνεργατικές κολλεκτίβες, συλλογικές κουζίνες και δομές αυτομόρφωσης για να καταφέρουν να επιβιώσουν στην απομόνωση που τους είχε επιβληθεί.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια του συγκεκριμένου βιβλίου είναι η τοποθέτηση των εξορίστων για το ρόλο της γυναίκας και τα σεξουαλικά ζητήματα της εποχής. Σε γενικές γραμμές: Οι εξόριστοι έπρεπε να είναι τύπος και υπογραμμός, υπόδειγμα στρατευμένου αγωνιστή (ειδικότερα απέναντι στις ντόπιες κοινωνίες των ξερονησιών με τις οποίες επιζητούσαν τη συνεργασία), οπότε δεν πηδιόντουσαν. Στον αυστηρό αυτό κανόνα αυτοπειθαρχούσε το σύνολο των μελών των κοινοτήτων των εξόριστων. Όταν μάλιστα σε ένα ξερονησί ένας νεαρός εργάτης "αμάρτησε" με μια ντόπια ζωντοχήρα που τον γλυκοκοίταζε, συγκαλέστηκε άμεσα "λαϊκό δικαστήριο" στη κολλεκτίβα κι ο νεαρός ζήτησε συγγνώμη για την παραβίαση του κανόνα, δηλώνοντας ότι "είχε ορμές, λόγω των οποίων δεν περιμένει από τους πιο ηλικιωμένους να τον καταλάβουν". Η δήλωση αυτή προξένησε ακόμα μεγαλύτερη αναστάτωση στους συντρόφους του, που οργισμένοι δήλωσαν ότι όλοι είχαν ορμές, τις οποίες όμως έπρεπε να καταπνίξουν λόγω του ανώτερου σκοπού για τον οποίο πάλευαν.

Πάνω κάτω όμως, ίδιες συντηρητικές αντιλήψεις για τις σεξουαλικές σχέσεις κουβαλούσαν και οι εξόριστες κομμουνίστριες εργάτριες. Θεωρούσαν ότι από τη στιγμή που είχαν ταχθεί στον αγώνα, δύσκολα θα παντρευόντουσαν, θα έκαναν παιδιά και οικογένεια με κάποιον σύντροφο τους. Όλα αυτά ήταν "προνόμια" της υπόλοιπης "μη έχουσας επαναστατικής συνείδησης για τον ιστορικό ρόλο του προλεταριάτου" κοινωνίας. Όσο για τη σεξουαλική απελευθέρωση και τη γυναικεία χειραφέτηση, υποστήριζαν ότι το Κόμμα ήταν πάντα προοδευτικό και συνεπές στις λενινιστικές αρχές της ισότητας αντρών και γυναικών, αλλά έπαιρναν αποστάσεις από τον "αστικό εκχυδαϊσμό της δυτικής σεξουαλικής απελευθέρωσης".

Παρά τη σιδερένια πειθαρχία, κάποιες στιγμές οι φυσικές του ανάγκες εξεγείρονταν. Όχι μόνο οι σεξουαλικές. Φανταστείτε να  είστε εξόριστοι στη Γαύδο, αναγκασμένοι να τρώτε 5 φορές την εβδομάδα φασόλια από τη συλλογική κουζίνα. Το βράδυ τα αγοράκια "τρόλλαραν" δεόντως στη κολλεκτίβα τους. Οι συντρόφισσες στο δωμάτιο πιο δίπλα δεν είχαν την ίδια γνώμη περί βραδινού χιούμορ. Έβαλαν ζήτημα στη συνέλευση οι σύντροφοι να αυτοπειθαρχήσουν τις φυσικές ορμές τους τις βραδινές ώρες, για να κοιμούνται ήσυχες. Προφανώς έγιναν μαλλιά κουβάρια, αφού οι σύντροφοι συνέχισαν να αστειεύονται περί του "προβλήματος", ενώ οι συντρόφισσες παρέμεναν βράχος στην τοποθέτηση τους. Η μόνη λύση που βρήκε ο πρόεδρος της κολλεκτίβας ήταν να απαγορέψει κάθε κουβέντα στη συνέλευση για το επίμαχο ζήτημα.

Ευτυχώς για τα σώματα μας, 75 χρόνια μετά, οι απόψεις γυναικών και αντρών για τα έμφυλα ζητήματα έχουν προοδέψει κάπως. Βέβαια, η ανατολίτικη πατριαρχική κουλτούρα παραμένει κυρίαρχη, βασικό ιδεολογικό στήριγμα της δομής υλικής αναπαραγωγής μικροαστικών προνομίων και συνειδήσεων που αποκαλείται ελληνική οικογένεια. Αλλά αμφισβητείται συνεχώς από νέα υποκείμενα που αρνούνται την ευθύγραμμη και ατάραχη πορεία των ρόλων που τους έχουν φορεθεί προς το νεκροταφείο της επίσημης πορνείας που αποκαλείται γάμος. Καθόλου τυχαία, επίσης, η ανανέωση της φεμινιστικής κριτικής από queer υποκείμενα μέσα από τις κοινωνικές ανακατατάξεις ρόλων και στερεοτύπων που άφησε κληρονομία στο ανταγωνιστικό κίνημα η θύελλα του Δεκέμβρη '08. Το "εδώ ο κόσμος καίγεται και το μουνί χτενίζεται" είναι πρώτα απ' όλα ιστορικά άδικο. Τα μουνιά και οι πούτσοι είναι τα πρώτα που εξεγείρονται συνήθως και βάζουν φωτιά στο κόσμο της εκμετάλλευσης και της αλλοτρίωσης. Κοινωνική επανάσταση χωρίς σεξουαλική επανάσταση είναι ένα κενό γράμμα.

Το βασικό πρόβλημα όμως των σύγχρονων κομμουνίστριων και κομμουνιστών (προφανώς δεν αναφέρομαι στο παραδοσιακό σταλινικό κόμμα, αν κι εκεί οι ΚΟΒες κάθε τρεις και λίγο ασχολούνται με τις εσωτερικές αλλαξοκωλιές των μελών...) δε διαφέρει από αυτό των προγόνων τους στη δεκαετία του '30. Ζούνε σε κλειστές κοινότητες, αποκομμένοι από την υπόλοιπη (πατριαρχική, μικροαστική, μπλαμπλαμπλα) σκατοκοινωνία. Θεωρούν τους εαυτούς τους ένα  πρότυπο στρατευμένου αγωνιστή ταγμένου να διανύσει διαφορετικό δρόμο από αυτούς που δεν έχουν φτάσει το δικό τους επίπεδο συνείδησης και κουλτούρας. Τουλάχιστον κάνουν λίγο περισσότερο (αγχωμένο) σεξ, αλλά σχεδόν πάντα μεταξύ τους (που να βρούνε άλλους και άλλες;) και μετά τσακώνονται στις συνελεύσεις και τα συνεργατικά τους μπαρ-καφενεία για αστεία ζητήματα, κυρίως σε σχέση με πολιτισμικούς κώδικες που έχουν μάθει να χρησιμοποιούν για να επικοινωνούνε και να αστειεύονται. Σίγουρα και οι λέξεις είναι κοινωνικά κατασκευασμένες κι όχι βιολογικά αυθόρμητες. Σε μια συντηρητική χριστιανική κοινωνία που το σεξουαλικό ταυτίζεται με το "βρώμικο", η προλεταριακή αντιστροφή έχει μάθει να βρίζει και να ειρωνεύεται χρησιμοποιώντας αρχίδια, μουνιά και γαμήσια. Η πλήρης ταύτιση όμως βρώμικων λέξεων με βρώμικα σεξιστικά μυαλά αποτελεί μια αυτοαναφορική ιδεολογική κατασκευή των σύγχρονων κομμουνιστριών και κομμουνιστών.

Η "αντισεξιστική" λογοκρισία σε καμιά περίπτωση δε συνιστά σοβαρή λύση. Το ξεπέρασμα του διαχωρισμού μεταξύ της γλώσσας που χρησιμοποιείται σε δημόσια και ιδιωτική σφαίρα, αποτελεί μια κοπιαστική διαδικασία διαμόρφωσης νέων ριζοσπαστικών κωδίκων, ανοιχτών όμως στην υπόλοιπη αντιφατική κοινωνική κίνηση κι όχι αυτοεξόριστων σε κομματικές σχολές ιδεολογικής ορθοδοξίας και ορθοφωνίας. Και προπάντων ανοιχτών στο γέλιο και τη σάτιρα, σημαντικά όπλα μας για να τα (ξανα)κάνουμε "πουτάνα όλα" στους δρόμους που καταλαμβάνουμε εμείς, τα πουτανάκια του κεφαλαίου, όταν εξεγειρόμαστε.

ΥΓ. Πάρτε κι ένα ιστορικό "σεξιστικό" τραγουδάκι που σημάδεψε την εφηβεία πολλών στα '90ς

 

1 σχόλιο: