Δευτέρα, 11 Νοεμβρίου 2013

Πακέτα εργασίας

αγώνας απογραφέων ΕΛ.ΣΤΑΤ. Οκτώβριος 11
Μια λέξη που εισήγαγε πριν πολλά χρόνια ο Κώστας Σημίτης στο λεξιλόγιο της αναδιάρθρωσης ήταν η λέξη "απασχολήσιμός". Ούτε άνεργος, ούτε απασχολούμενος, αλλά κάτι ενδιάμεσο. Χωρίς μια σταθερή εργασία, αλλά με μια σταθερή σχέση με την εργασία. Ο πασοκος λογιστάκος ήταν σίγουρα διορατικός, θα μπορούσαμε να πούμε ότι έβλεπε και προετοίμαζε το έδαφος για το κυρίαρχο μοντέλο εργασίας προτού αυτού καταστεί κυρίαρχη ανάγκη του κεφαλαίου στην Ελλάδα της κρίσης.

Η σταθερή μισθωτή εργασία δεν εξαφανίζεται βέβαια. Αποτελεί μια από τις επιλογές που προσφέρουν τα αφεντικά σε περιορισμένο κοινό και με πιο απαιτητικούς όρους. Σταθερή εργασία σημαίνει σώμα και ψυχή πρόσδεση με τα συμφέροντα της εταιρείας. Το αντάλλαγμα για τον σταθερό μισθό και την ασφάλιση είναι η απαίτηση του αφεντικού να μη δημιουργηθούν επιπλοκές στην διαδικασία συσσώρευσης του κεφαλαίου. Ούτε turn over, ούτε παραιτήσεις, ούτε λούφα, ούτε περίεργοι συνδικαλισμοί και άλλα  αντιπαραγωγικά. Η εταιρεία είναι η μεγάλη οικογένεια που ανταμείβει με σταθερότητα και προσφορές τα παιδιά που θα κερδίσουν με απλήρωτες υπερωρίες την εύνοια της. Αποτελεί το αντίστοιχο της πάγιας σύνδεσης/καρτοσυμβολαίου που προσφέρουν οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας: Σταθερή πληρωμή - (και καλά) υψηλές υπηρεσίες

Το κυρίαρχο πλέον μοντέλο εργασίας όμως δεν έχει τη μορφή πάγιου, αορίστου χρόνου συμβολαίου μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου αλλά μιας "υπηρεσίας - πακέτο". Μιας "ελεύθερης", χωρίς "δεσμεύσεις" και "εξαρτήσεις" ανταλλαγής χρόνου εργασίας με χρήματος. Δομικό σε αυτήν την ανταλλαγή είναι η πληρωμή (από το αφεντικό) εκ των υστέρων και εν ευθέτω χρόνο, χωρίς καμιά πρεμούρα για σταθερή καταβολή χρήματος με τη μορφή μισθού. Κάθε εργασία για να διεκπεραιωθεί μπορεί βέβαια να απαιτεί κάποιες ρουτινιάρικες και πάγιες κινήσεις, ξύπνημα, μετακίνηση, φαγητό και λοιπά τυπικά εργασιακά με ένα άλφα κόστος που ορίζεται ως κόστος αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης, το οποίο όμως δεν φαίνεται να πολυαπασχολεί το αφεντικό.

Ένας σύνηθες διάλογος σε τέτοιες εργασιακές σχέσεις "πακέτο" είναι: -"Αφεντικό χρειάζομαι λεφτά για να έρθω στη δουλεία, δεν μπορώ να δουλεύω τόσους μήνες απλήρωτος, έχω έξοδα, χρωστάω λογαριασμούς" -"Σε καταλαβαίνω και συμπάσχω μαζί σου ω εργαζόμενε, κάνω ότι μπορώ για να πληρωθείς γρήγορα, αλλά δεν φταίω εγώ αφού πρέπει πρώτα τα χαρτιά να περάσουν από τον τάδε, για να τα εγκρίνει ο δείνα και μετά να τα ελέγξει ο υπουργός για να πάνε από την εφορία και αφού δώσει το ΟΚ ο ΑΣΕΠ θα μπούνε αμέσως στον τραπεζικό σου λογαριασμό". Καταλαβαίνεις ότι το ζήτημα της πληρωμής σου (του ελέγχου της αντιστοιχίας χρόνου εργασίας και χρήματος ουσιαστικά, ο υπολογισμός βάση της ημέρας, της ώρας ή με το κομμάτι και η έγκριση του ποσού/κονδυλίου που προκύπτει κάθε φορά από κάποιον "τρίτο") είναι αρκετά σημαντικό για να εμπλέκονται τόσοι φορείς στο ενδιάμεσο, αυτό που είναι δευτερεύον (παρά τη συμπόνοια και την κατανόηση των δυσκολιών της επιβίωσης από τα αφεντικά) είναι το να καταβάλλεται με τη μορφή του σταθερού μισθού.

Παρά κάτι τέτοιες μίζερες λεπτομέρειες το μοντέλο αυτό ταιριάζει στην εποχή μας. Δουλεία υπάρχει, μισθός δεν υπάρχει, σημασία δεν έχει το έχειν, αλλά το φαίνεσθαι ότι εργάζεσθαι, ο πάτος σου βγαίνει αλλά παραμένεις "ανεξάρτητος", κύριος του εαυτού σου και κυρίως των δανεικών σου και του χρέους σου. Αν αφαιρέσεις άλλωστε από τη δουλειά το μισθό (μετατρέποντας το σε "επίδομα εργασίας") τι άλλο μένει; Κάποιοι "ακραίοι" θα υποστηρίξουν ότι μένει η σύγχρονη σκλαβιά της απλήρωτης εργασίας, κι όμως όχι, μένει κι η "προοπτική καριέρας", η ελπίδα εύρεσης μιας κανονικής εργασίας με χαρακτηριστικά καρτοσυμβολαίου αορίστου χρόνου. Φέρνει και λίγο σε Άδολφο, αλλά είναι πιο κοντά στην Θάτσερ, ή στην ελληνική πραγματικότητα ακόμα καλύτερα είναι Βορίδης με πρόσωπο Κουβέλη.

Ναι, αναφέρομαι στα "κοινωφελή προγράμματα" στο δημόσιο, αλλά και στα "voucher"/"πρακτικές ασκήσεις" στον ιδιωτικό και στις εξωτερικές συνεργασίες τύπου απογραφές και σε διάφορες σκατοδουλειές με "μπλοκάκι" και απόδειξη δαπανών και σε πολλά άλλα "πακέτα" που τρώμε σχεδόν αμίλητοι και με τα χέρια σταυρωμένα. Λέω σχεδόν, γιατί ήδη αυτές οι εργασιακές σχέσεις συνοδεύονται από ατομικές κόντρες και συλλογικούς αγώνες γύρω από τα δεδουλευμένα. Οι αγώνες για τα δεδουλευμένα μπορεί να φαίνονται εξωτερικά ως κάτι το μπανάλ και παραδοσιακά κεϋνσιανό και σε ένα βαθμό είναι. Σε ένα μεγαλύτερο όμως βαθμό είναι η αμφισβήτηση του κεντρικού πυρήνα της αναδιάρθρωσης των αφεντικών, της αποσύνδεσης της εργασίας μας από την αξία της αναπαραγωγής της.

Αν οπότε αναγνωριστεί η πολιτική σημασία αυτών των μικρών μαχών, μπορεί να οδηγηθούμε σε μη παραδοσιακά μονοπάτια. Πρώτον, εκεί που δεν υπάρχει περιθώριο θεσμικής διαπραγμάτευσης, μπορεί να υπάρξει ταξική σύγκρουση του στυλ "φέρε τα λεφτά γιατί θα μπουκάρω και δεν φεύγω αν δεν μου εγγυηθείς το πότε θα τα πάρω", όπως έγινε με τις χωρίς τις πλάτες κανενός σωματείου κινητοποιήσεις των απογραφέων το '11, αλλά και σε μικρότερο βαθμό με τις κινητοποιήσεις στα περσινά 5μηνα κοινωφελή προγράμματα, όπου υπήρξε και η εργαλειακή στήριξη κλαδικών σωματείων των ΟΤΑ. Δεύτερον, αν οι αγώνες για την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης συναντούν ένα θεσμικό τείχος για διεκδικήσεις στο επίπεδο του άμεσου μισθού, μπορούν να συνδεθούν πιο άμεσα με (μη) θεσμικές διεκδικήσεις στο επίπεδο του έμμεσου μισθού, στους αγώνες για δωρεάν μετακινήσεις, υγεία, ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση, στα βασικά αγαθά, στα κοινά.
Αλλά μέχρι να αναγνωρίσουμε το τι συμβαίνει και να συνειδητοποιήσουμε τη δύναμη μας θα φάμε εγγυημένα πολύ "πακέτο".

Υ.Γ. Διαβάστε και την προκήρυξη-κάλεσμα "Λένε 'ωφελούμενοι' εννοούν σύγχρονοι σκλάβοι", για την εκδήλωση/συζήτηση της "Συνέλευσης ανέργων/εργαζομένων στην 'κοινωφελή εργασία' και στα προγράμματα ΟΑΕΔ/ ΕΣΠΑ" Τετάρτη 20 Νοέμβρη 2013, 18.00, ΑΣΟΕΕ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου